vendredi 10 mai 2013


 19 d'abriu 2013 : SPECTACLE a SHEISHAN





dernière mise en place avec Jean-Jacques DUTAUT-BOUÉ et ses élèves 




place aux scénettes en gascon




notre conteur gascon : Maurice GARROS avec la Mélanie



nous avons même un ingénieur du son




e las VIDEOS tanben...


mercredi 21 décembre 2011

Enric IV e la prumèra devarada d'ua pistaroja en esqui a Shishan

Que s'ei devut passar  en 1593 o 94 : me'n brembi pas tròp plan .Qu'ac poderatz espiar sus internet se voletz. Qu'èra ua annada quan torrava: Que hasèva mei fred qu'en 1954. La nèu qu'èra arribada tot d'un còp sense prevénguer. Alavetz n'i avèva pas nada meteo com auèi e pas gran causa tanpauc... Enric IV que s'èra passat la dimenjada  ( Plan solide ne parlavan pas enqüèra de dimenjada a la fin deu sègle setzau !) au castèth deu beròi Bellegarda. Aquiu, com de costuma, qu'avèva hestejat a tot hòrt damb la Gabrièla d' Estre e que'u calèva se'n tornar viste hèit  pr'amor la reina Margòt qu'èra harta de tot aquò . E l' Enric qu'ac sabèva plan, Catarina de Medicis, la bèla mair, que s' anava embijarrar un còp de mei. Estosse auèi, lo mei brac entà se’n tornar qu'èra estat per Lanamesa : qu'ei çò que hèn adara quan son pressats ! Pr'aquò d'aqueth temps n'i avèva pas l'autorota e pendent l'ivèrn la còsta de Capvèrn de tan qu'èi terribla que l'aperam la Rampa! Donc l' Enric qu'avèva causit la rota de Shishan : se disèva tanben que peus camins de Shishan s'escaijèva de còps d'encontrar quauquas pastoras aimablas com lo Verd Galant las aimavan hòrt. D'aquò pas digun n'ac pòt assegurar adara totun...
Donc, lo nòste Enric qu'arribèc a malaise au som de la còsta de las Molièras : qu'ac sabetz tots qu'ei la rota de Simòrra...Aquiu, que i a adara lo castèth d'aiga . E entà devarar de cap a Shishan la còsta qu'ei tenenta e las causas que virèn mau...en quauquas minutas la tempèsta de nèu que's lhèva e qu'ac amaga tot. Que cau díser, quan l' Enric holejava atau, n'i avèva pas qu'òmes damb eth :  Quauques vailets, lo fidèu Sulat, e n'èra pas damb lo carròça deus grans jorns. Lo rei qui bevèva  Juranson dempèi la soa naishença qu'aimava tanben lo claret, que dirén auèi lo vin roi que tasca. Alavetz que s'avèva hèit seguir un barricòt plen d'aqueth vin, hòrt pelut, qu'anava plan damb l'alh que s'estimava mei que tot. Vaqui lo nòste Enric, lo son equipatge blocat au som de la còsta de las Molièras. Los chivaus n'èran pas herrats entà la nèu. N'i avèva pas de haure a detz legas a l'entorn e lo carròça qu'èra en-honsat dinc aus èishs. Ne podèvan pas passar la nueit aquiu. Qu'èra tròp dangerós ; qu'èran tròp a malaise e un rei, estosse a córrer la patantèina, ne devèva pas acabar tau com Hibernatus ! Còste que còste que calèva arribar a Shishan. L' Enric que devarèc deu carròça e hòrt contrariat, damb los vailets, que's botèc a possar . Aqueth que carrinca, que trantalha, mes ne mauta pas.
Sordeish, vaqui lo barricòt lançat capvath la còsta e que s'esbrigalha sus la rota. Lo vin tant aimat que s'esparrica dens la nèu blanca tau com un torrent de sang e las doèlas que s'eslissan dinc au varat quauques metres enlà.
Per tan contrariat qu'estosse, lo Noste Enric ne va va demorar a chepicar o plorar. Qu'a ua idea fulguranta que'u passa peu cap . Que gaha duas doèlas, ua devath cada pè : mes qu'ei mau agit entà demorar dessús . Nat problèma ! Que 's tira las bridas aus chivaus e que's liga las taulas a l'entorn  de las camas. Estabornit, Sully que hè atau. Que'u cau seguir au son rei ! En tot s'emparar sus la hampa deu son escut, darrigat viste hèit, l' Enric que's botèc a devarar a hum de calhau la còsta, roja pr'amor deu vin. Que va mei anar mei viste, mes que mestreja la causa plan en tot seguir la dralha deu vin perdut. Avuglat per la nèu que continua pr’aquò  atau en tot saber qu'ei sus la bona tralha. N'i a pas nada auta de tot biais ! Ne sap pas arren sus la teoria deus fluides mes aqueth Gascon de bona traca qu'a tostemps sabut s'ac virar d'un maupàs, e mei d'un còp !

Per instint, que tròba lo son balanç suu pè dret puish suu pè esquèr ; que s'arronça en tot virar adaise quitament a l'endret mei terrible on i a pas guaire lo monde deishavan lordèras. N'èra pas enqüèra la posicion de l'ueu o la flexion perfèita deus jolhs e peus puristas que' i auré quauquarren a díser sus l'aerodinamisme de las causas : las taulas ne son pas apariadas com cau, lo còs qu'ei tròp regde, mes aquò rai ! Per artisanaus que siin, las fixacions que tenguen lo còp tanben, e qu'ei a seguir la colada de vin roi, plan espessa e que'u balha ajuda. Mei prudent, Sully que demòra a l'endarrèr en tot har lo caçanèu e qu'arriba en baish tanben, quilhat sus las doèlas com lo rei ! Ohh !
Au nivèu deu pont, que va un drin en haut : qu'an acabat la devarada ! Adara n'i avèva pas qu'a logar un atelatge a la relhèva de pòsta pròche e tornar gahar la rota de Pau, a l'esconut, peus camins mei agits. Pr'aquò que venguèvan de s'escaiger a ua de las hèitas esportivas de las bèras : la prumèra devarada d'ua pista roja en esqui..que los cronicaires d'aqueth temps ne gausèn pas contar publicament...Alavetz que's passèc atau, a Shishan, ...per ma fe de Gascon !

lundi 12 décembre 2011

En deceme que preparavan tanben las hèstas ( per Maurice Garros)

Ah ! Aqueth mes de deceme : los dias son los mes corts de l'annada, mes que se'n passa causas : Nadau demòra la hèsta de familha la mes marcada de l'annada, auèi quan comença deceme pensan a Nadau ; decoracions, illuminacions, crompar presents, que pensan a bien minjar, a bien béver, n'estauvian pas. Tots au subermercat ! I a cinquanta ans enqüèra qu'èra ua auta casau !
Cada setmana los divès, dia de marcat. Grans marcats en deceme i a cinquanta ans que duravan de 8H deu maitin a l'escur. Lo pair Nadau venguèva jamés, n'avora pas podut passar, n'entenèvan pas regde 'n parlar, ne lo vesèvan pas jamés. Aqueth mes lo marcat de la poralha hasèva vénguer crompaires de luenh. Las poralhas venudas a Shishan s'èran minjadas pertot en França. Même los Anglés que'n minjan. Los dròlles que'us avèvan gaïtadas tot l'estiu e après dambe un punhar de milhòc èran bien grassas. Los mascles èran estats venuts au moment de las vrenhas : calèva argent entà crompar las hardas de la rentrada.
Las polòias arribavan au marcat suu pòrta bagagès de la beciclèta, deguens petits carretòts estirats a la man, deguens las cremèras, los tamboreos. Arribavan tanben de luenh, vengèvan dambe l'autòbus, dessus l'imperiala. A Shishan lo divès arribavan força autòbusses. Nietto, Serés e Lacoma de Simorra. Claude de Castelnau, Verdier de Cizòs, Benac de Sarran. Los autobusses de L'Aubian
hasèvan granas tornadas, amassavan los vetèths deguens la remorqua e la poralha d'on la podèvan botar, sovent a l'imperiala : los porets a cresta roja, pincadas, polòias, capons.
A l'època entà reussir los capons calèva  mans dambe los dits regde longs. Era tostemps las hemnas que acapoavan, fòrça capons morivan. En pr'amor d'aquò hasèvan l'operacion pendent las batèras: Se morivan, los minjavan. Arren nos se perdèva. Au marcat, la poralha èra venuda deguens la carrèra, estacada per parelhs dambe ficela de lieusa. Entaus grans marcats la carrèra deu grauèr n'èra plena, dinc a la carrèra deu marcat e mème deguens la carrèra de la glèisa : mème lo pont qu'èra aucupat. Un òme plan aucupat aqueth dia qu'èra lo vailet de vila; nat tambor aqueth dia, arren que lo shioloc : deguens la carrèra las plaças son mielhoras las uas que las autas. Tot lo monde volèvan las bonas; lo vailet de vila reglava acò a còps de shioloc, e lo marcat fenit, lo praube Vidalon èra escantit, la fin de l'annada enlà, e n'èra pas a la hèsta. La poralha èra pausada sus un heshòt de palha, portada dempuish la bòrda, èra mielhor que per tèrra : quina misèra quan plavèva, n'èra pas entà era lo vielh emban ; i botavan solament lo gras, aucas e canards. Pas regde canards d'aqueth temps ; la bestia èra venuda entièra o solament lo hitge.
Deguens un paèr botavan un pauc de palha, un linge, los hitges e per dessús un beròi linge entà caperar. Digun ne se pausavan questions ; i avèva pas çò qu 'apèran auèi «  des normes sanitaires » pr'aquò n'am james sabut quauqu'un s'estosse emposoat dambe hitge deu marcat.
Lo mes de deceme èra tanben lo mes de las estras. Prenguèvan tostemps lo calendrièr au factur, èra lo calendrièr espiat sovent : Hèstas, marcats, la lua, tot i èra dessús . Hasèvan desjunar lo factur e lo balhavan l'estrea, èra la mòda e pas digun non hasè austament. Los pompièrs  ne passavan pas. Deguens cada familha un calendrièr qu'espiavan cada dia. Aqueth, lo compravan e cada maitin lo prumèr levat tirava ua huelha e i avèva ua blaga e lo sent deu jorn. Au curè portavan un cap des poralha , même se l'òme e la hemna n'èran pas d'accòrd sus aquera causa. A quauqu'un pròche totas la familhas anavan a la messa. Deguens quauquas bòrdas las vacas avèvan dret au resopet : avant de se botar en taula, los mèstre balhava ua horcada de hen e virava los bueus. Praubas vacas avèvan trabalhat tota l'annada, los calèva lo resopét tanben. Lo dia de Nadau minjavan la dauba, la poralha serà entau prumèr de l'an.
Detz jorns avant Nadau deguens cada vilatge, cada ser a set oras dinc a Nadau los campanèrs sonavan las aubetas, tot lo monde se'n bramba « Sonatz campantas, tintaz carilhons, sonatz las aubetas e cantatz l'angelos »
Cadun espèrava l'arribada deu sauvaire de qui anava marcar l'auba d'ua navèra vita.
Lo chanoina Marsan, n'avèva hèit ua cançon de Nadau que cantavon a la glèisa e tanben deguens las hèstas populairas. Adara pr'ací lo vilatge de Moncorneilh ei lo sol a manténguer la tradicion : Lo Raymond COUMEROS e l' Annetta sa vèsia van cada ser au hons de la glèisa entà estirar las còrdas  e las campanas, a la volada, deguens la neit anonçan la bona novela.
Dempei longtemps i a pas mei polòias au marcat de Shishan ; ne prénguen pas mes l'autobus. Los hitges son presentats a la venta deguens un bac reglomentari e lo navet emban ei presque vueit
Lo factur bota lo corrièr a la boèta, lo vesen pas guaire mes, quauqu'un même ne lo coneishen pas.
La velha de Nadau, d'on i a enqüèra ua messa, rara que sia a mieja neit e la glèisa n'ei pas james plea e quand mêma hen tostemps la hèsta
                    

lundi 7 novembre 2011

Quand un Ministre en déplacement sur le terrain, s'informe sur l'Académie de Gascon

Lors de l'inauguration de l'Espace Astarac, Mr Philippe Richert, Ministre des collectivités territoriales, n'a pas manqué de constater l'admirable restauration, de cet ancien édifice aux vocations antérieures multiples, tout en conservant l'authenticité de son style. Lors de son discours de bienvenue dans la salle Gascogne, dédiée plus particulièrement à la culture locale, donc gasconne, François Rivière le Maire a insisté sur l'importance qu'il donne à l'atelier de Gascon qui s'y tient chaque vendredi soir , de 18 à 19h, à l'initiative de l'association Académie de Gascon de Seissan. Celle-ci est animée par Jean-Jacques Dutaut-Boué, professeur certifié d'occitan au Collège Beauregard de Masseube et d'autres locuteurs locaux. Philippe Richert s'est montré très attaché à de telles initiatives

samedi 5 novembre 2011

Enquête sur la pratique de l'Occitan en Midi-Pyrénées

Mardi 8 novembre, à 15h,  à Auch, dans l'hémicycle de l'Hotel du Département, restitution de l'enquête sociolinguistique sur la présence, les pratiques et les perceptions de la langue occitane en Midi-Pyrénées. Enquête réalisée  en novembre et décembre 2010 auprès de 5000 Midi-Pyrénéens dont 1 000 Gersois

l'Académie de Gascon de Seissan est devenue une association autonome

 A compter du 4 novembre, le Foyer Rural de Seissan a été dissout,  à l'unanimité de ses membres. Les quatre sections qui le composaient, ont déposé les statuts pour créer leur propre association. Désormais,  l'Académie de Gascon de Seissan  a donc  ses propres statuts  et est autonome.

 Composition du bureau:
 Présidente : Odile NOULIBOS
 Secrétaire: Irène VIGNAUX
 Trésorière: Arlette DAREUX
 Secrétaire adjointe: Jeanine HAYS

L'atelier fonctionne toujours le vendredi soir de 18 à 19h, hors vacances scolaires, à la Médiathèque. L'adhésion annuelle est de 15€.. Vous pouvez venir, sans engagement pendant deux semaines, avant d'adhérer.
L'atelier fonctionnera le vendredi 11 novembre